×

FORGOT YOUR DETAILS?

Anatomieatlassen

/ / Literatuurlijst

Atlassen der Menselijke Anatomie

Een Anatomie Atlas is een boek met afbeeldingen van alle delen van het menselijk lichaam. Deze boeken zijn natuurlijk verplichte kost voor studenten geneeskunde, dokters, kinesitherapeuten, fysiotherapeuten, tandartsen, e.a. Ze zijn ook nuttig voor elkeen die met het menselijk lichaam werkt. Voor mensen die professioneel met lichaamswerk bezig zijn, is een gedegen kennis van de anatomie onontbeerlijk. Mensen die massage beoefenen alsook atleten, yoga-, tai chi leraren, sportmensen, e.a.. doen hun profijt aan kennis van basisanatomie. We hebben natuurlijk allemaal een lichaam, en daarom zal iedereen die geïnteresseerd is in het beter kennen van zijn eigen lichaam deze boeken willen raadplegen. Naast boeken die voornamelijk afbeeldingen bevatten, zijn er tevens tekstboeken over anatomie en fysiologie (verwante disciplines), die uitleggen hoe het lichaam werkt. Daarnaast bestaan er atlassen over bepaalde delen van het lichaam, en boeken over zgn. “levende anatomie” (in vivo). Men kan Anatomieatlassen vinden in bibliotheken en in grotere boekhandels. Ze zijn doorgaans duur, maar met wat zoekwerk kan men ze in tweedehandszaken of op eBay goedkoper op de kop tikken. De belangrijkste anatomieatlassen zijn: Clemente, Sobotta, Netter, Grant en Pernkopf (die voorzien zijn van afbeeldingen) alsook McMinn en Rohen/Yokochi (die voorzien zijn van foto’s). Hieronder vind je een gedetailleerd overzicht. Als je deze boeken nuttig vindt en de smaak de pakken krijgt, kan het zijn dat je er meer dan één wil, omdat ze toch allemaal een beetje anders zijn. Studenten in medische richtingen kunnen het nuttig vinden om fotografische atlassen aan te schaffen. De meeste andere mensen die geen dissecties doen op kadavers, of chirurgie doen, kunnen wellicht beter de niet-fotografische atlassen aanschaffen. Clemente en Netter zijn mijn favorieten, en zullen voor de meeste mensen voldoen. Sobotta is duurder (en Clemente gebruikt afbeeldingen uit Sobotta), Pernkopf is niet gemakkelijk te vinden (en zeer duur), en Grant’s lijkt wat minder gerespecteerd te zijn dan Clemente of Netter (het is een degelijke atlas, maar de illustraties zijn misschien wat minder spectaculair dan bij de andere atlassen). Er bestaan tevens vele oudere alsook minder bekende atlassen. Ik zal ook enige hiervan vermelden

Historische Anatomische Illustraties: Andreas Vesalius

J.B.de C.M. Saunders & Charles D.O’Malley. The illustrations from the Works of Andreas Vesalius of Brussels, Dover. 1973 (1950)
Ik wil graag dit overzicht van anatomische werken beginnen bij Andreas Vesalius (Andries Van Wesel), Vlaams anatoom en arts (o.a. van Keizer Karel V) die beschouwd wordt als de eerste medicus die de moderne anatomie in kaart bracht. Het werk van Andreas Vesalius (1514-1564 werd ook altijd beschouwd als een van de grote schatten van de Renaissance. Zijn meest bekende werken zijn: Tabulae Sex (1538), De Humani Corporis Fabrica ( 1543), en het daaraan gekoppelde Epitome. Elk van deze boeken kan men als mijlpalen in de geschiedenis van de anatomie en de geneeskunde beschouwen. De getoonde anatomische platen zijn bijzonder vitaal en origineel afgebeeld. Ze worden toegedicht aan de meest vermaarde illustratoren uit de 16e eeuw, waaronder vele uit Titiaans atelieer afkomstig zijn.

De voornaamste Hedendaagse Atlassen der Menselijke Anatomie

Carmine D. Clemente, Clemente Anatomy, A Regional Atlas of the Human Body, 4e editie,Williams & Wilkins, 1997. 576 Pagina’s. Softcover ISBN:0683017330
Mijn favoriete Anatomieboek.Geweldig omwille van het grote anatomische detail. Vertrekpunt van vele van de tekeningen zijn de bekende Sobotta Atlassen (ook op CD-rom). Er werden ook een aantal afbeeldingen overgenomen uit Pernkopf’s (de beruchte en vermaarde Nazi-Anatoom), Atlas of Topographic and Applied Human Anatomy en nog andere uit Benninghoff-Goerttler’s boeken. Het is dus een werk dat de ambitie heeft het beste van het beste te verenigen in anatomieland. De illustraties zijn prachtig. Het aantal anatomische structuren dat beschreven wordt is duizelingwekkend. Dit boek mag op de boekenplank staan van iedereen die een referentiewerk wil omtrent anatomie. Clemente’s benadering is gelaagd, van buiten naar binnen. De beschrijvingen en afbeeldingen van het been bijvoorbeeld beginnen bij de huid, en gaan laag na laag dieper. Dit is handig in het leren kennen van ruimtelijke verbanden.
Als je iets over anatomie wil weten, zou ik dit kopen. Het boek behandelt weinig fysiologie. Als je hierin slechts een basis nodig hebt, of meer over fysiologie wil weten, koop dan een extra boek hieromtrent.

Wolf-Heidegger, Atlas of Human Anatomy, Volume 1: Systemic Anatomy, Body Wall, Upper and Lower Limbs; Volume 2: Head and Neck, Thorax, Abdomen, Pelvis, CNS, Eye, Ear  Frank H. Netter MD, Atlas of Human Anatomy, Paperback 2nd edition. Eveneens mooi getekent. Netter toont wat meer afbeeldingen dan Clemente, en toont een aantal interessante gezichten van spieren. Ik hou echter meer van Clemente, die levensechtere afbeeldingen en kleuren weergeeft.

Grant Grant’s Atlas of Anatomy, Lippincott, Williams & Wilkins ISBN: 0-683-30264-7

Een verschil met Netter is dat de tekeningen een meer “levensecht” patina hebben. De tekeningen zijn afgeleid van dissecties. Sommige mensen houden meer van Netter’s “geïdealizeerde” kleurenkeuze, omwille van het betere contrast wat helpt in het opzoeken en herinneren van de locatie van structuren. Grant’s heeft net genoeg tekst om de tekeningen uit te leggen, wat een voordeel kan zijn, maar dan voor anderen weer als onvolledig overkomt. Daarentegen biedt het meer dan Netter klinische informatie te vinden in de tekst.

Pernkopf Anatomie. Atlas der topographischen und angewandten Anatomie des Menschen. 1. Band Brust und obere Extremität.2. Band Bauch, Becken und untere Extremität.3. Band Kopf un Hals. Ausgewahlt nach der 3. Auflage. Herausgegeben von W. Platzer. Urban 1 Schwarzenberg, 1963, 1991

Er bestaat ook een uitgave van Sandoz

Sesam Atlas van de Anatomie (Nederlandse van Atlas der Anatomie. Georg Thieme Verlag). Voor de minder veeleisende student, maar toch degelijk en gedetailleerd is deze uitgave aan te bevelen.

G.J. Romanes, Cunningham’s Manual of Practical Anatomy. Vol. 1. Upper and Lower Limbs. Vol. 2. Thorax and Abdomen, Vol. 3. Head and Neck and Brain. London, Oxford University Press.

Alcamo, Edward A., Anatomy Coloring WorkBook. Random House, Inc. New York, 1997.
Interactieve benadering om Anatomie te studeren. Al kleurend en in minder tijd dan je zou nodig hebben via tekstboeken memorizeer je ontzettend veel. Het kleuren fixeert anatomische concepten in je mind, en als je het nodig hebt de informatie terug op te roepen kan je de lichaamsstructuren visualiseren.

Een ander Kleurboek is

Kapit Wynn/Lawrence M. Elson, The Anatomy Coloring Book. HarperCollins. New York, 1977. Dit boek, net als het vorige kan door iedereen gebruikt worden die meer over het menselijk lichaam wil kennen en plezier wil beleven dit te doen. Even goed zo voor studenten uit de medische en paramedische beroepen, lichaamswerkstudenten, enz.

Thompson, Clem W., Manual of Structural Kinesiology. Eleventh edition. Times Mirror/Mosby College Publishing. 1989.
In het frans vertaald als: Initiation à l’anatomie du mouvement. Vigot, 1993.
Geeft een overzicht van de anatomie van de skeletale en musculaire systemen. Beschrijft tevens verschillende types van gewrichten in het menselijk lichaam, alsook de bewegingen van die gewrichten. Leert ook deze spieren te palperen. De eerste versie van dit boek is meer dan 50 jaar oud. Het dankt zijn succes aan het goede overzicht, eenvoud en toch degelijkheid.

HEBERT Lyne; Denyse Camirand. Le Corps et ses mouvements. Physiologie articulaire et repérage de structures anatomiques. Ed. Saint-Martin, Montréal – Maloine, Paris. 1996.
Voor mensen met een basiskennis in de anatomie van het muskulo-skeletaal systeem. Zeer degelijk boek met mooie tekeningen en foto’s. Je leert spieren palperen regio per regio.

LOCKHART, R.D., Living Anatomy. A Photographic Atlas of Muscles in Action and Surface Contours. Seventh Ed. Faber and Faber. London-Boston, 1974 (1948).
Klassieker omtrent “Oppervlakte Anatomie”. Topografische anatomie van spieren in actie.

DANIELS and WORTHINGHAM. Muscle Testing. Techniques of Manual Examination. Fifth Edition. W.B. Saunders Company. 1986.
Overzicht van procedures voor het testen van gewrichtsbeweeglijkheid en spieren. Beschrijft technieken voor het screenen van spierzwakte tijdens analyse van iemands looppatroon. Beschrijft fasen en elementen van de stap en legt uit hoe abnormale looppatronen ontstaan.

Clay, James, H. & David M. Pounds, Basic Clinical Massage Therapy: Integrating Anatomy and Treatment. Lippinicott Williams & Wilkins, Philadelphia, Baltimore, New York, London, 2003. ISBN- 0-683-30653-7. Dit is het soort boek waar ik al lang naar op zoek was, dat nog niet bestond, en dus vanaf nu een must is voor iedere lichaamswerker. Het boek bevat fantastische afbeeldingen van interne structuren, getekend bovenop foto’s van levende modellen. Daarnaast worden diverse massage en manipulatietechnieken afgebeeld bovenop deze tekeningen en foto’s. Dit brengt een zeer realistisch ruimtelijk beeld van waar je precies werkt in de anatomische structuren. Ik ben nooit eerder zo’n boek tegengekomen. Het heeft een 450-tal afbeeldingen en toont elke spier in relatie tot de handen van de therapeut. Het is geen goedkoop boek, zoals te verwachten, maar meer dan zijn geld waard. Warm aanbevolen!!!

KESSEL, R. G.& KARDON, R.H. Cellen, Weefsels en Organen. Een scanning-elektronenmicroscopische studie-atlas.
Een esthetisch boek dat een brede kring van lezers kan interesseren. Door de grote hoeveelheid zeer illustratieve foto’s kan het uitstekend dienen als naslagwerk. Het boek laat de elementaire weefseltypen die de organen van het lichaam vormen, de revue passeren. Het boek bevat meer dan 700 microfoto’s en schema’s, waarin vele weefsels met opklimmende vergrotingen te zien zijn, zodat de lezer altijd de juiste oriëntatie behoudt.

GERRITSEN, B.J. & Yvonne F. HEERKENS, Anatomie in vivo van het bewegingsapparaat. Tweede, geheel herziene druk. Wetenschappelijke uitgeverij Bunge. Utrecht 1995.
Anatomie in vivo betekent letterlijk ‘kunde van het ontleden in levende toestand’. Het bewegingsapparaat wordt bestudeerd met oog en hand, door de huid heen, en niet met mes en pincet zoals dat in de klassieke anatomische studie gaat. Door “door de huid te kijken”, en daarachter de anatomie te zien, creëert men een heel concreet gezichtspunt dat zeer belangrijk is voor alle beoefenaars die gericht met het lichaam werken in therapie of ontwikkeling.
Meer literatuur

TOP