FORGOT YOUR DETAILS?

Body Awareness Training

by / Saturday, 28 December 2013 / Published in Diverse Achtergrondartikels
BMA

Wat is Body Awareness?

Oog hebben voor de relatie of verbinding tussen de lichamelijke toestand (somatofysisch) en de mentale toestand (psychoemotioneel) wordt beschouwd als fundamenteel voor het succes van mind-body/body-mind therapieën. Essentieel in deze benadering is dat de persoon zich bewust wordt van zijn of haar lichamelijke ervaring als resultaat van therapie. Body Awareness (vert. lichaamsbewustzijn) komt dan ook naar voor als een belangrijk concept in tal van systemen van bewegingsopvoeding en therapie. In de literatuur omtrent deze bewegingstradities wordt keer op keer het belang van body awareness onderstreept om de verbinding tussen body en mind te verbeteren. Een gebrek aan awareness wordt volgens deze theorieën uitgedrukt in het lichaam en kan geobserveerd worden als disfunctionele bewegingen die vitaliteit, flow, ritme en eenheid missen. Het meten van dit awareness proces in mind-body research is de laatste jaren toegenomen.

Body awareness is een begrip met meerdere facetten. Het omvat sensory awareness—het vermogen om innerlijke sensaties van het lichaam te identificeren en te ervaren (bijv. een gespannen spier) en de algemene emotionele/fysiologische toestand van het lichaam (bijv. gespannen, ontspannen); het omvat tevens het aandacht schenken aan lichamelijke informatie in het dagelijks leven, het waarnemen van lichamelijke veranderingen/reacties op emoties en/of omgeving. Body awareness kan tegenover body dissociatie geplaatst worden: Het concept van lichamelijke dissociatie wordt gekarakteriseerd door het vermijden van innerlijke ervaring. Lichamelijke dissociatie omvat ervaringsgerichte aspecten met inbegrip van alledaagse ervaringen, zoals verstrooiing van lichamelijke ervaring; deze dissociatie omvat tevens de ervaring van scheiding van de lichamelijke ervaring of het lichamelijk zelf, en emotionele disconnectie – moeilijkheden met het identificeren, uitdrukken, en het bij de emotie blijven. Lichamelijke dissociatie wordt gezien als een beschermingsstrategie tegen pijnlijke herinneringen, gedachten of gevoelens en is een mechanisme dat veelvuldig gebruikt wordt om om te gaan met lichamelijke pijn en trauma.

Dropsy en zijn “Basic Movements”

Dropsy is een Frans psychoanalyticus en bewegingspedagoog die de “Basic Movements” in de zestiger jaren van de 20e eeuw in Europa introduceerde. Zijn methode heeft wortels in zowel westerse- als in oosterse bewegingstradities en hun filosofie. Zo vinden we er elementen in terug uit de Feldenkrais methode, de Alexander techniek, sensory awareness (Gindler en Selver), de expressieve kunsten zoals dans (Graham en Laban) en theater (Stanislavski), maar ook van T’ai-chi Ch’uan (t’ai chi) en Zen meditatie.

 

Het drievoudig-contact probleem volgens Dropsy

Dropsy verklaarde dat vele mensen een drievoudig contactprobleem hebben. Hij beschreef het drievoudige contactprobleem als een gebrek aan awareness van het fysieke lichaam en het innerlijke leven, van de fysieke omgeving (de ruimte, ruimtelijke oriëntatie en tijd), en van de relatie met andere mensen.
Het vertegenwoordigt een deel van de werkelijkheid van waaruit een persoon afgesneden is en waar een persoon zich niet bewust van is. Volgens de theorie, wordt een gebrek aan awareness uitgedrukt in het lichaam en kan geobserveerd worden als disfunctionele bewegingen die vitaliteit, flow, ritme en eenheid missen.

Als er een probleem is met één van de contactdomeinen, dan heeft dit volgens Dropsy tevens een effect op de andere domeinen en vice versa. “Open komen” in één domein leidt volgens hem tot verbetering in de beide andere Dropsy postuleerde net zoals dat ook door Alexander Lowen en John Pierrakos – de grondleggers van Bio-energetica – alsook anderen werd gesteld, dat wanneer de persoon “geworteld” is in relatie tot de grond, met een betere balans tussen de twee krachten, zwaartekracht en posturale reflexen, dat er een beter vermogen is om te ontspannen, zich kalm te voelen en mentaal present en alert te zijn. Het toegenomen contact met lichaamsfuncties wordt dikwijls gevold door een dieper gevoel van existeren en een beter contact met het ware zelf en de eigen mogelijkheden. Dropsy, publiceerde twee boeken over de methode (Gyllensten, 2004).

Basic Body Awareness Therapy (BBAT)

In de zeventiger jaren kwam Roxendal, een Zweedse kinesitherapeute (fysiotherapeute), in contact met Dropsy en zag het belang in van zijn Basic Movements. Zij integreerde deze ‘movements’ in haar behandelingen en noemde dit Basic Body Awareness Therapy (BBAT). Lichaamsgerichte psychotherapie (Reich en Lowen) beïnvloeden eveneens BBAT.
In de afgelopen 30 jaar werd de methode verder ontwikkeld, in het bijzonder in de Scandinavische landen, door Skatteboe en Skjaerven. De laatste jaren is veel onderzoek gedaan en is het inmiddels een evidence based (en een experienced based) methode geworden. Om in staat te kunnen zijn om kwaliteit van bewegen te observeren en (veranderingen hierin) te benoemen, zijn betrouwbare en valide testinstrumenten ontwikkeld, zoals het Body Awareness Scale Interview en de Body Awareness Rating Scale. Met zijn wortels in de humanistische en holistische traditie, is Basic Body Awareness Therapie er op gericht om gezondheid en menselijke bronnen op de voorgrond te brengen. Het focust op zelf-exploratie en zelf-ervaring van bewegingskwaliteit, op de interactie tussen bewust zijn, doen en relateren. Deze exploraties en ervaringen zijn opgebouwd uit drie belangrijke elementen van dynamische evenwicht: posturale stabiliteit, vrije ademhaling en mentale awareness. De Basic Body Awareness Test kan gebruikt worden in zowel individuele als groepsbehandeling.

Roxendal gebruikte de methode in de behandeling met schizofrenen en publiceerde de resultaten in een thesis aan de medische faculteit van de Universiteit van Gothenburg in 1985. Sedertdien werd de methodologie gebruikt binnen de kinesitherapie (vnl. de psychiatrische kinesitherapie), de psychomotorische therapie, maar ook in de rehabilitatie van chronische pijn. Er werden tal van thesissen geschreven die gebruik maken van BBAT en van de (valide en betrouwbare) Body Awareness Schalen (BAS) die Roxendal ontwikkelde. BAT wordt dus onderwezen op universitair niveau en is deel van training en onderzoeksprogramma’s. Er werden ook een aantal preliminaire studies gedaan omtrent het gebruik van Basic Body Awareness Therapie bij patiënten met eetstoornissen.

Heden wordt Basic Body Awareness Therapie gebruikt in multipele klinische settings, meestal in eerstelijns gezondheidszorg, multidisciplinaire pijn rehabilitatie en geestelijke gezondheid (6). Dirk Marivoet kwam in contact met het systeem rond 1986 in zijn hoedanigheid van psychomotorisch therapeut aan de Universitaire Psychiatrische Kliniek Salve Mater te Lovenjoel en paste elementen van de methode toe bij schizofrenen en andere psychiatrische populaties.

Het programma.
Het programma is gericht op een vier-dimensionale benadering van menselijke ontwikkeling, met inbegrip van structurele, fysiologische, psychologische/relationele en existentiële aspecten.
Er wordt gebruik gemaakt van eenvoudige bewegingen om posturaal evenwicht, grounding, coördinatie en vrije ademhaling te ervaren. De bedoeling is om de balans, de vrijheid en de eenheid van body en mind te herstellen. BBAT wordt beschreven als bron-georiënteerd wat in dit geval betekent dat men werkt met de bronnen van het lichaam als een geheel. De aandacht richten op zowel het doen als op het ervaren van de bewegingen staat centraal en stimuleert awareness en bewegingsperformantie. De bewegingen kunnen worden uitgevoerd liggend, zittend, staand, wandelend of lopend. Het programma bevat tevens speciale massagetechnieken die uitgevoerd worden door subjecten op elkaar of gedurende partneroefeningen, waarin gestructureerde massage of push-hand oefeningen uit Tai Chi aan bod komen. Mentale awareness wordt geïntegreerd gedurende het ganse trainingsproces, wat betekent dat de aandacht wordt gericht, zowel op het doen van de oefeningen als op het ervaren van de bewegingen.
Verschillende soorten materiaal worden gewoonlijk gebruikt in Basic Body Awareness Therapie, zoals matrassen, kussens, stoelen, enz. Het gebruik van klein materiaal als plastieken ballen wordt soms toegevoegd om rechtstreeks contact tussen de therapeut en de patiënt te voorkomen.
De behandeling start bij een assessment, de Body Awareness Scale (BAS), waar zwakten en sterkten van functionele capaciteiten en activiteiten worden beoordeeld. Dit betekent dat iedere behandeling individueel gecreëerd wordt en geen protocol hetzelfde is voor alle patiënten. De behandelingen lijken evenwel op elkaar, maken gebruik van een gemeenschappelijk aantal gestructureerde oefeningen, in verschillende startposities die individueel kunnen toegepast worden volgens de behoeften van de patiënten. Vergeleken met andere lichaamsgeoriënteerde of mindfulness-georiënteerde behandelingen, is er een systematische training van het “fysieke niveau van het zelf”, dat zijn oorsprong vind in de specifieke lichaamsfuncties hierboven beschreven alsook het intentionele en observerende zelf, op mentaal vlak.
Het aantal BBAT sessies dat vereist is hangt af van de medische diagnose en de functionele capaciteiten van de individuele patiënt. Bijvoorbeeld, patiënten met een milde depressie of angst demonstreren een betekenisvolle verbetering van symptomen, zelf-efficiëntie, attitude tegenover het lichaam en lichaamsbewustzijn na ongeveer 12 sessies (Gyllensten et al 2003a). Patiënten met schizofrenie hebben doorgaans aanzienlijk meer sessies nodig gedurende 9 maand of meer (Roxendal 1985).
Het materiaal dat vereist is in BBAT is een eerder ruime bewegingsruimte zonder al te veel meubelen. Voor zittende oefeningen zijn krukjes of meditatiekussens nodig. Voor liggende oefeningen een matje. Er wordt geen muziek gebruikt daar de eigen ritmes van het individu centraal staan en de verbinding tussen bewegingen en ademhaling benadrukt wordt.

Literatuur

  • Bakal, D. Minding the Body: Clinical Uses of Somatic Awareness. New York: The Guilford Press; 1999.
  • Johnson DH. Body: Recovering Our Sensual Wisdom. Berkeley, CA: North Atlantic Books; 1983.
  • Jones FP. Body Awareness in Action: A Study of the Alexander Technique. New York, NY: Schocken Books; 1976.
  • Dropsy J. Den harmoniska kroppen. [The harmonious body]. Stockholm: Natur och Kultur, 1988.
  • Dropsy J. Leva i Sin Kropp: Kroppslig Uttryck och Mänsklig Kontakt [The Living Body: Bodily Expression and Human Contact]. Stockholm, Sweden: Natur och Kultur; 1987.
  • Dropsy, J. (1998). Human Expression – The Coordination of Mind and Body. Quality of Movement – the Art and Health. Lectures on Philosophy, Theory and Practical Implications to Basic Body Awareness Therapy. L. H. Skjaerven. Bergen, Skjærven: 8- 20.
  • Dropsy J. Body attunement: the conditions for body use. In: Skjaerven LH, ed. Quality of Movement: The Art and Health—Lectures on Philosophy, Theory and Practical Implications to Basic Body Awareness Therapy. Bergen, Norway: Skjaerven; 1998:21–34.
  • Hanna, T. The Body of Life: Creating New Pathways for Sensory Awareness and Fluid Movement. Rochester, VT: Healing Arts Press; 1993.
  • Johnson, DH., editor. Bones, Breath and Gesture: Practices of Embodiment. Berkeley, CA: North Atlantic Books; 1995.
  • Blackburn J, Price CJ. Further implications of presence. J Bodywork Movement Ther 2007;11:68– 77.
  • Gard G. Body awareness therapy for patients with fibromyalgia and chronic pain. Disabil Rehab 2005;27:725–728.
  • Brown K, Ryan R. The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological wellbeing. J Pers Soc Psychol 2003;84:822–848. [PubMed: 12703651]
  • Aposhyan, S. Body–Mind Psychotherapy: Principles, Techniques, and Practical Applications. New York: W.W. Norton & Company; 2004.
  • Aposhyan, S. Natural Intelligence: Body–Mind Integration and Human Development. Baltimore: Williams & Wilkins; 1999.
  • Kamph, M. Heal Yourself: Mind, Body, Spirit. Bandon, OR: Robert Reed Publishers; 2005.
  • Goiszek, A. The Mind–body Connection: Using the Power of the Brain for Health, Self-Healing, and Stress Relief. Winston-Salem, NC: Healthnet Press; 2003.
  • Feldenkrais M. Awareness Through Movement: Health Exercises for Personal Growth. San Francisco, CA: Harper San- Francisco; 1990.
  • Roxendal G. Body Awareness Therapy and the Body Awareness Scale, treatment and evaluation in psychiatric physiotherapy. Doctoral thesis, Department of Psychiatry, University of Gothenburg, 1985.
  • Skjaerven LH. Basic Body Awareness Therapy. Exercises, verbal guidance, observation and assessment of Quality of Movement. A first introduction. Bergen: Skjaerven LH, 2002.
  • Skatteboe UB. Basic Body Awareness Therapy and movement harmony. Oslo: Oslo University College, 2005.
  • Lundvik-Gyllensten A, Ekdahl C and Hansson L. Validity of the Body Awareness Scale – Health (BASH).Scand J Caring Sci 1999; 13: 217–226.
  • Skjaerven LH. Basic Body Awareness Therapy. A guide to understanding, therapy and growth. Bergen: Skjaerven LH, 2003.
  • Skjaerven LH. Being yourself more fully and completely. Movement quality – an approach. Msc thesis, Bergen University, 1999.
  • Majewski ML. Working with children and adolescents with eating disorders. In First International Conference of Physiotherapy in Psychiatry and Mental Health. Leuven, Belgium; 15–17 February 2006. Leuven: Catholic University of Leuven; 2006.
  • Wallin U, Kronovall P and Majewski ML. Body awareness therapy in teenage anorexia nervosa: outcome after 2 years. Eur Eat Disord Rev 2000; 8: 19–30.
  • Nilsen M, Danielsen M, Gronlund GE. Physiotherapy and eating disorders. In First International Conference of Physiotherapy in Psychiatry and Mental Health. Leuven, Belgium; 15–17 February 2006. Leuven: Catholic University of Leuven, 2006.
  • Fjellman-Wiklund A, Grip H, Andersson H, Stefan Karlsson J and Sundelin G. EMG trapezius muscle activity pattern in string players: Part II – Influences of basic body awareness therapy on the violin playing technique. Int J Ind Ergon 2004; 33: 357–367.
  • Lundvik-Gyllensten A, Hansson L and Ekdahl C. Patient experiences of basic body awareness therapy and the relationship with the physiotherapist. J Bodywork Movement Ther 2003; 7: 173–183.
  • Gard G. Body awareness therapy for patients with fibromyalgia and chronic pain. Disabil Rehabil 2005; 27: 725–728.
  • Majewski M. Touching, clinical work and eating disorders [in Swedish]. Nord Fysioter 2000; 4: 122–127.
  • Gyllensten AL, Hansson L, Ekdahl C 2003 a. Basic Outcome of Basic Body Awareness Therapy. A Randomized controlled Study of Patients in Psychiatric Outpatient Care. Advances in Physiotherapy 5: 179-190
  • Gyllensten AL, Hansson L, Ekdahl 2003b. Patient experiences of basic body awareness therapy and the relationship with the physiotherapist. Journal of Bodywork and Movement Therapies 7: 173-183
Tagged under: ,

Leave a Reply

TOP