×

FORGOT YOUR DETAILS?

Energetic Integration (Jack Painter)

/ / Diverse Achtergrondartikels

JackSession

door Jack Painter Ph.D. (°1933-✝2010)

Ademen is een normale, essentiële functie in ons leven. We zorgen er vanzelfsprekend voor, dat onze ademhalingswegen, bronchieën, longen, middenrif en andere delen van het ademhalingssysteem gezond zijn en de noodzakelijke uitwisseling van zuurstof en kooldioxide verzorgen. We nemen zelfs deel aan therapieprogramma’s met adem- en lichaamswerk om de functie van onze ademhaling te verbeteren. Er bestaat geen twijfel over, dat een verbetering van onze ademcapaciteit leidt tot een verbetering in onze stofwisseling, tot meer kracht en uithoudingsvermogen en misschien zelfs tot verbetering van onze intellectuele effectiviteit en ons emotionele welbevinden.

De adem, sleutel tot vitaliteit en kracht. Hoe belangrijk ze ook zijn, deze aspecten van de adem behelzen niet de sleutel tot een diepere, meer totale vitaliteit. Een dimensie van het ademen die dat wel doet, is het verbazingwekkende fenomeen van de ‘second wind’ : een tweede energiepush, waarmee je een dood punt overwint. De meesten onder ons hebben dit in hun jeugd ervaren, toen ze zich volledig inzetten in spel of sport. Juist op het momentdat de uitputting toeslaat en we naar lucht happen, wordt de adem plotseling licht en bewegen we ons vrijwel zonder inspanning, alsof we door een buitengewone kracht gedragen worden. We bewegen ons licht, maar we zijn ons precies bewust van onze grenzen. We weten dat de uitputting heel snel dichterbij komt als we ons teveel inspannen. We weten precies hoe snel we door kunnen gaan of wanneer we langzamer aan moeten doen om de beweging maximaal te benutten. Zolang we deze speciale adem en deze innerlijke houding vasthouden, blijft onze kracht behouden en beschikbaar. Met een ‘second wind’ komen al onze fysieke, emotionele en mentale vaardigheden samen om ons een buitengewone vitaliteit te bieden. Als we ons leven nauwkeurig onder de loep nemen, vinden we nog andere voorbeelden van deze vitaliteit : momenten van speciaal liefhebben en delen, de laatste hand van een goed uitgevoerd karwei, dansen met gratie, een volkomen verrukkelijke smaak, de bevredigendeovergave aan opgespaarde emoties. Of het nou in de vorm is van een zucht, een zachte trilling of golf, onze adem beweegt zich in deze gevallen zonder aarzeling door ons lichaam, zelfs omhoog door de nek en het hoofd en omlaag door het bekken en de benen. Gelijktijdig met deze vrije adem, stromen onze gevoelens en gedachten met ongewoon gemak en helderheid. Er is een soort heelheid en eenheid in ons, als ons lichaam, onze emoties en onze mind synchroon lopen in een speciale harmonie. De adem blijkt dus een essentiële sleutel te zijn tot de helende kracht in ons. In Energetic Integration, een bodymind therapie die is ontworpen om tegemoet te komen aan de behoeften van iedere individuele cliënt, werkt de therapeut met de adem van de cliënt om de weg naar deze heelheid en kracht te helpen openen. Bij het voorbereiden van het lichaamsweefsel op ontspanning of beweging, bij het openen van intense gevoelens die diep binnen gehouden werden, bij het helpen focussen tijdens overweldigende gevoelens en gedachten… bij dit alles is het werken met de adem een onmisbaar en krachtig middel. Als we naar de mechanismen van het ademen kijken – de patronen van in- en uitademen – ontdekken we hoe de adem ons snel en diep in onszelf brengt. In essentie is inademen een manier van opladen en uitademen een manier van ontladen. In dit vermogen om onze energie op te bouwen of te verspreiden maken we contact (of falen we in het maken van contact) met onze heelheid. Als we ademen, ontmoeten we op microniveau de patronen van ons leven : de manier waarop onze ‘energie’ begint, aanzwelt, zichzelf in stand houdt, verzacht en een soort oplossing bereikt. Als we heel zijn, als we in contact zijn met ons innerlijk en onze omgeving, vloeien we door een natuurlijke opladings-ontladingscyclus. We bouwen tot een bepaalde grens een reservoir van kracht op, ledigen dit reservoir en beginnen dan opnieuw met het verhogen van de opslag van energie. Wilhelm Reich’s formule voor deze golf of pulserende beweging – spanning, oplading, ontlading en dan ontspanning – geeft ons een beginpunt van waaruit we een nog rijker en meer gedetailleerd proces kunnen uitwerken en beschrijven. Elk vanons creëert gecompliceerde, zich herhalende cycli uit de stromende poel van verlangens, impulsen, aarzelingen, frustraties, pauzes, afzonderingen, pieken en dalen die ons dagelijkse leven kenmerken. De therapeut, de Energetic Integration-therapeut, helpt het individu bij het ervaren van deze energetische cyclus en bij het beter begrijpen en onder controle krijgen van de verschillende patronen die hij gewoonlijk gebruikt om de doorgaande energiestroom te hanteren : bijvoorbeeld zijn neigingen om snel te veel of juist te weinig op te laden, om explosief te ontladen of steeds opnieuw dezelfde golf te herhalen. Een gezond individu kan de cyclus van het energetische op- en ontladen volledig toelaten. Door onze opwinding te koesteren, bereiken we een punt waarop we volledig kunnen ontladen, zodat er geen energie achter blijft in de vorm van angst. Nu kunnen we de energetische cyclus leven, onze energie naar behoefte regulerenen volledig op- en ontladen, onaangedaan door de maatschappij of haar geïnternaliseerde blokkades.

NaturalFlowBlockagesBreath

 

Tegenstromen. Maar het is niet genoeg om helemaal je eigen energie te accepteren en tot uitdrukking te brengen. Je moet je realiseren dat de omgeving veel eisen en spanningen heeft. Dwarsstromen en tegenstromen zijn een wezenlijk onderdeel van onze energie. Zij zijn essentieel voor onze vitaliteit en heelheid. De vraag is niet of we ons van deze stromen kunnen bevrijden, maar in hoeverre we in staat zijn deze tegenkrachten te absorberen, om te zetten en van richting te laten veranderen in onze interactie met de sterke behoeften en eisen van andere individuen. Bij elke manifestatie van onze energetische aktiviteit, of die nou fysiek, emotioneel of cognitief is, treden vroeg of laat begrenzingen en tegenkrachten op die gedeeltelijk de onbewuste structuren worden van onze ‘bodymind’. Tegenpulseringen, de schokken die door onze spieren golven, worden tot statische, ingehouden contracties van ons lichaam : bijvoorbeeld een samengetrokken middenrif, naar voren geschoven bekken of opeengeklemde kaken. Ondraaglijke pijn verandert in lagen van onderdrukte emotie : bijvoorbeeld ingeslikte trots, hartzeer, ingehouden woede. En ons denken houdt zichzelf voor de gek in een grandioze poging om helderheid en zekerheid te krijgen : al te ambitieuze plannen voor individuele en sociale hervorming, fantasieën van alwetende helderheid over onze gevoelens en lichamen, aanhoudende pogingen om onze theorieën completer en consistenter te maken. Als we met een Energetic Integration-therapeut werken, vinden we in body en mind barrières op de vrije doorgang naar onze vitaliteit. Deze barrières zijn er ook, omdat de verhoging en expansie van onze energie deze oppositie nodig heeft. Samengetrokken spieren kunnen beweging tegenhouden, maar ze kunnen ook een stuwende kracht worden. Woede kan destructief zijn of getransformeerd worden in creatieve kracht. En kennis kan dogmatisch zijn of de deur worden naar het delen en openen van nieuwe mogelijkheden. Het is belangrijk dat we ons realiseren dat de continuïteit van onze energie afhangt van deze oppositie en dat de heling en transformatie van onszelf ligt in de interactie met en assimilatie van de krachten die ons het meest tegenwerken. We hebben de stimulans en verrijking nodig van de onvermijdelijke waterval van nieuwe en conflicterende energieën waarop we in ons leven stoten. Maar vanaf het begin, zelfs in de baarmoeder, ontkennen, onderdrukken of verstoren we deze krachten, uit angst voor pijn en verwarring. In onze kindertijd bouwen we beschermende patronen op om bedreigende energie van buiten te hanteren. We kunnen dit in onze lichamen zien : als ik in een permanente staat van paraatheid ben, zullen mijn weefsel en spieren chronisch samengetrokken zijn. Als ik bang ben om te reageren omdat er pijn op kan volgen, word ik apathisch en slap. Als ons natuurlijke verdedigingssysteem (hoewel het niet langer adequaat is) een gewoonte wordt in ons lichaam en in onze houding, hebben we een pantser ontwikkeld tegen leven in het hier en nu. Reich zag dit pantser als een serie starre ringen rond het lichaam. Onze natuurlijke, spontane beweging – een fijne vibratie van stromende energie en gevoel door ons lichaam – is gebroken door deze onbeweeglijke segmenten rond ogen, mond, borst, middenrif, buik en bekken. Elk segment van het pantser bevat een deel van ons karakter; de manier waarop we gewoonlijk met onszelf en de maatschappij omgaan. Reich zag het pantser als een samentrekking van het spierstelsel. Maar een pantser kan ook apathie zijn en bestaan uit weefsel dat los en slap is. Zowel bij een hard als een zacht pantser onderdrukken we tot op grote hoogte ons bewustzijn van de houdingen die we opgesloten hebben in body en mind. De segmenten kunnen op een speciale manier georganiseerd zijn, bijvoorbeeld meer rond een vooruitgeschoven bekken en afhangende schouders of meer rond een holle rug en een uitgerekte nek. Het is duidelijk dat dit te maken heeft met de algemene patronen die ontstonden in onze kindertijd. Deze patronen openbaren onze karakterstructuur; de meest vastgeroeste houding die we zorgvuldig ontwikkeld hebben om de tegenkrachten aan te kunnen.

De begrenzingen en de vrijheid van het karakter. Veel onderzoekers zijn geïntrigeerd geraakt door karakterstructuren en hun onderzoeken hebben een uitgewerkt, divers en vaak verwarrend netwerk opgeleverd van typeringen voor het classificeren van de defensies van een individu : oraal, schizoïde, psychopathisch, masochistisch, rigide, fallisch, paranoïde, enzovoorts. Maar welk etiket of welke definitie er ook wordt gebruikt, belangrijker is dat het individu zijn eigen defensiestructuur begint te ervaren. Om ons van onze blokkades te bevrijden en volledige vitaliteit op te eisen, moeten we ontdekken hoe we onze gepantserde segmenten organiseren tot een totale verdediging tegen pijn. Onze segmenten behelzen de diepste, hardnekkigste patronen die we gebruiken om onszelf te ondermijnen, de manieren waarop we herhaaldelijk – en altijd tot op bepaalde hoogte onbewust -, precies die gedachten en gevoelens ontkennen die ons zouden kunnen helpen zacht en vloeiend te stromen. Met de hulp van een Energetic Integration-therapeut kan ik beginnen te onderzoeken hoe ik een mengsel ben van verschillende structuren. Door het werk met mijn adem en het verdedigingsweefsel van mijn gepantserde segmenten kan ik misschien beginnen te zien hoe ik vroeg in mijn leven een grote verantwoordelijkheid ging dragen, daarbij samentrok en een grote, en explosieve lading in me hield. Ik kan misschien zien dat dit deel van mij zo weinig flexibel is, dat ik kan zeggen dat ik ‘masochistisch’ ben. En als de therapeut doorgaat mij te helpen, ontdek ik misschien een vroegere behoeftigheid, een bijna wanhopig deel van mij dat nooit opgevuld is, een deel dat ik ‘oraal’ kan noemen. Deze etiketten zijn tijdelijke markeringen die ons helpen onszelf te ontdekken en te interpreteren en ze kunnen veranderd of over boord gegooid worden als ze niet bij onze ervaring passen. De therapeut is er om de cliënt te helpen hardnekkige structuren te interpreteren en accepteren en met deze kennis de weg te openen naar meer flexibele en vitale manieren van leven. De therapeut helpt ons te spelen met structuren : sommige proberen we uit om ze later weer te verwisselen voor andere. De ontdekking van een structuur is niet overwegend een kwestie van cognitieve herkenning of bewustzijn. Mijn bewuste herkenning ontstaat door de energetische activiteiten zelf en deze zijn zowel affectief als cognitief. Bewustzijn van onze karakterstructuur, van onze verdedigingsmechanismen, ontvouwt zich doordat we ontdekken wat we in ons verborgen hebben en ons ook bewust worden van de nieuwe houdingen, gevoelens en daden die ons ter beschikking staan. Een deel van deze ontdekking, van deze innerlijke, doorlopende dialoog, begint meteen bij de aanvang van een individuele sessie met een therapeut. Wat een ‘body reading’ genoemd wordt, of beter ‘bodymind reading’ is niet echt het ‘lezen’ van de structuur van de cliënt door de therapeut. Het is eerder de setting waarin de therapeut de cliënt ondersteunt in het ontdekken van een netwerk van energie en waarin de therapeut voelt wat kan helpen de onderliggende en deels verborgen aspecten van onszelf te ontdekken.

Een systematisch en individueel programma. Omdat elk van ons een unieke geschiedenis heeft van plezier en zorgen, succes en falen, hebben we elk ons eigen defensiepatroon. We hebben allemaal individuele begeleiding nodig om ons harnas los te laten en onze kracht en flexibiliteit te gaan voelen. Die begeleiding is een stapsgewijs proces van het ontdekken van onze potentie. De Energetic Integration-therapeut werkt simultaan met de adem, het weefsel, emoties en gedachten van de cliënt, maar ook met kennis van hoe de bodymind aangemoedigd kan worden zijn gecompliceerde knopen te ontwarren. Je kunt de basissessies in het proces verdelen in drie fasen : een beginfase van mobilisatie, een diepere fase van confrontatie en weerstand en een eindfase van integratie. Mobilisatie. In de beginfase helpt de therapeut de cliënt zijn energie en gevoelens te mobiliseren en te laten circuleren. Misschien is het nodig om gedeelten op te laden die te weinig energie hebben : een ingevallen borst moet ‘gevoed’ worden, dunne benen uitgevuld, dode weefseldelen gevitaliseerd. Misschien is het nodig om gedeelten met extreem veel energie te ontladen : het vrij maken van opgespaarde spanning in schouders en nek, het aanmoedigen van een stijve nek om zich over te geven, gespannen billen tot ontspanning te brengen. Release. Als de energie is gemobiliseerd en er meer oplading en ontlading in het grootste deel van het lichaam plaats vindt, zal de cliënt op een diepere weerstand stuiten : het subtiele en uitgebreide patroon van zijn karakterdefensie. Hier respecteert de therapeut de behoefte van de cliënt aan vertrouwen en veiligheid, voordat deze met de diepste pijnen geconfronteerd wordt. Het geleidelijke ontladingsproces wordt steeds complexer, tot de cliënt een heel diep ingehouden energie ervaart en bevrijdt en een groter bewustzijn krijgt van de oude patronen. Een prachtige wereld van vrijheid opent zich : de cliënt voelt zich aanwezig, in contact met zichzelf en met anderen. Integratie. Het weefsel is zachter geworden, bewegingen soepeler. De emoties komen met meer gemak en vloeien in elkaar over. Toch kan er bij het verbreden van de mogelijke reacties en acties verwarring ontstaan. Er zijn nieuwe gevoelens, die vertaald moeten worden in alledaags gedrag. Nieuwe gedachten moeten tot nieuwe conclusies leiden. Als we fundamenteel veranderen, hebben we tijd nodig om het nieuwe te integreren in het oude. Ademwerk is nu lichter en meer meditatief. Bewegingen, sensaties en gevoelens gaan synchroon lopen in een delicate, verbonden, sensuele stroom. Tijdens al deze fasen gebruikt de therapeut een serie flexibele strategieën. Vaak is het belangrijk eerst te werken met de bovenste segmenten, die rond de ogen, de mond en de keel, voordat de blokkades van buik en bekken zich ontladen. Als de woede en het verdriet van onze seksualiteit opwaarts in het lichaam exploderen, zonder een duidelijke expressieroute door de keel, de mond en de ogen, dan kunnen we deze opwelling van gevoel en energie heel gefrustreerd weer onderdrukken. Als we ons eenmaal volledig boven in het lichaam kunnen uitdrukken, kan de circulatie van energie vanuit de onderste segmenten compleet worden. Het verlangen in het bekken kan zich voegen bij de ontvankelijkheid van het hart in een complete cyclus van vloeiende energie. De buitengewone kracht van Energetic Integration ligt in de bereidheid van cliënt en therapeut om op veel niveaus tegelijkertijd te werken. Als ik, de therapeut, het lichaam ontmoet met mijn vingers en handen, terwijl de energie in de pantsersegmenten oplaadt en ontlaadt, kijk ik in de ogen van mijn cliënt. En als ik zachtjes aanraak of stimuleer, vraag ik de persoon om door geluid, beweging en woorden te delen wat er gebeurt : wat hij opmerkt, voelt en denkt. Door dit contact in stand te houden en met dit open delen door te gaan, kan de therapeut flexibel genoeg zijn om de nadruk van het werk te verleggen en tegemoet te komen aan de veranderende vragen van de hele persoon. De therapeut en de cliënt werken samen, nu eens met weefsel, dan weer met woorden of adem en geluid, terwijl ze doorlopend de fysieke, emotionele en cognitieve eenheid van het proces herkennen. Deze manier van delen is speciaal belangrijk als de cliënt geholpen wordt om oude, hardnekkige karakterpatronen te herstructureren en als hij de fragiele, krachtige en mooie kanten van zichzelf opnieuw ervaart, die sinds zijn eerste kinderjaren zijn ontkend.

Energetic Integration en Postural Integration. Postural Integration is net als Energetic Integration een holistische, gestandaardiseerde benadering voor het werken met de bodymind. Beide benaderingen werken met adem, emotie, gedachte, weefsel en beweging om het individu naar vrijheid en vitaliteit te begeleiden. Terwijl Energetic Integration de nadruk legt op het bevrijden en integreren van de energie die geblokkeerd is in de karakterstructuur van het individu, ontspant en organiseert Postural Integration de fascialagen die het spierstelsel van het lichaam omhullen. Postural Integration is een stapsgewijs proces. Tijdens de eerste zeven stappen, worden de benen, het bekken, de romp, armen en hoofd elk grondig en diep van spanning ontdaan. De laatste drie stappen brengen de lichaamsdelen zorgvuldig in harmonie met elkaar. Als de therapeut diepe grepen uitvoert op de fascia, met vingers, vuisten, knokkels en ellebogen, gebeurt er iets bijzonders : het weefsel wordt opmerkelijk zachter, meer consistent, elastisch en ook kneedbaarder. Dit kun je voelen van de oppervlakkigste lagen van het spierstelsel tot de diepste weefsels. Met deze bevrijding begint het lichaam nieuwe proporties te krijgen. Brede heupen worden smaller, smalle borstkassen verwijden zich, rompen worden langer, gezichten ontspannen, billen vullen zich op en worden ronder. Tegelijkertijd worden emoties en gedachten flexibeler. De doelen en werkwijzen van Energetic Integration en Postural Integration lijken veel op elkaar. Beide benaderingen verschillen vooral in accenten. Energetic Integration legt de focus bij het reguleren van de energetische cyclus en de herstructurering van het karakter. Manipulaties van het weefsel zijn bedoeld als hulp bij het laden of ontladen van de pantsersegmenten. Postural Integration richt zich op systematisch werken aan het bevrijden en organiseren van de lagen van verdikte fascia en het openen en balanceren en de houding, terwijl gelijktijdig adem en emotie worden bevrijd. Degenen die zich aangetrokken voelen tot het ontvangen van diep werk in het weefsel van het lichaam, zullen Postural Integration een natuurlijk startpunt vinden. Anderen die meer aangetrokken worden door energetische en emotionele expressie zullen Energetic Integration passender vinden. Maar uiteindelijk hebben beide methoden een heelmakende, holistische benadering van body en mind, van weefsel, adem, beweging, gevoelens, gedachten en houdingen. Copyright 1992 Jack Painter

Inlichtingen en informatie : 
Instituut voor bodymind integration (IBI) Directie: Dirk Marivoet
Destelbergenstraat 49-51
B- 9040 Gent-België
tel./fax. +32-9-228.49.11.

TOP