×

FORGOT YOUR DETAILS?

Literatuurlijst Bodymind Integration

/ / Literatuurlijst

Enkele aanbevolen boeken omtrent lichaamsgerichte psychotherapie, diep holistisch lichaamswerk, psychomotorische therapie en bodymind integration.

Bent u specifiek geïnteresseerd in wetenschappelijke literatuur omtrent psychomotorische therapie, gelieve dan contact met ons te nemen: u krijgt dan een inlog code voor het aparte gedeelte dat we hieraan reserveren.

Samengesteld door Dirk Marivoet

“Een woordje over Pessimistische Therapie . . .
Overweeg de volgende feiten:
In de Angelsaksische psychologische literatuur van de laatste 30 jaar, waren er zowat 54.000 samenvattingen die het woord depressie bevatten, 41.416 noemden angst, maar slechts 415 noemden vreugde. Vreemd dat het veld van geestelijke gezondheid, dat zogezegd toegewijd is aan de taak om te helpen, zo weinig vreugde bevat…
In een recente steekproef van Psychologische samenvattingen, hebben onderzoekers gevonden dat studies en artikels omtrent negatieve emoties deze omtrent positieve emoties overstegen in een verhouding van 14 tot 1 ( dit is meer dan de 7 tot 1 verhouding waarmee het woord behandeling het woord preventie overstijgt.
Wellner, A. et al. (2000). Happy Days. Psychology Today, 32(3), 32-34.
Myers, D. (2000). The Funds, Friends, and Faith of Happy People. American Psychologist, 55(1), 56-67.”

Boeken omtrent het gedachtengoed van Jack Painter, Postural Integration®, Energetic Integration®, Pelvic-Heart Integration®…

BookcoverTransformationSelfICPIT (Editors Rita Erken & Bernhard Schlage). Transformation of the Self with Bodymind Integration.available by amazon.de ISBN 978-3-926396-67-9

25,00 EUR
Met 2 artikels geschreven door Dirk Marivoet

PIGuidonGuidon, Marco and Doris, Postural Integration. Ratgeber Ehrenwirth, 2001
Een heldere en mooi geïllustreerde inleiding in het Duits over Postural Integration (Diep Holistisch Lichaamswerk) van mijn goede vrienden en collega’s uit Zwitserland.

 DeepBodyworkPainter, Jack, Deep Bodywork and Personal Development. Bodymind Books. Bestel (vertaald in diverse talen)

DiepLichaamswerkTechnHandbManualPI

Van de grondlegger van Postural Integration®, de methode die ik onderwijs, en waarvan ik gepassioneerd ben. Beschrijft op heldere wijze hoe de body-mind split te helen. Een voorbeeld van waarachtig holistisch denken.
Van de flap: enige van de lovende commentaren”Meer dan enig ander beoefenaar die ik ken, steekt Jack al waar zijn lichaam en geest hebben kunnen naar uitreiken en mogelijk maken in zijn praktijk en onderricht… Dit helder en tijdloos boek reflecteert hoe diep hij heeft nagedacht over zijn werk en hoe ver hij het ontwikkeld heeft. Jack gaat verder dan enig ander model waar ik mee vertrouwd ben. De waarheid die hij vertelt doet me afvragen hoe het mogelijk is dat iets dat zo onmiddellijk herkend wordt als waar, zo veel tijd nodig heeft om erkend te worden.” Ron Kurtz, auteur van “Wat het lichaam onthult” en “Body-Centered Psychotherapy: The Hakomi Method”. “Ik denk dat dit boek een van de belangrijkste bijdragen is tot de Westerse psychologie, die zich pas begint te realiseren wat lichaamsgerichte leraars gedurende jaren hebben aangetoond: in therapie en opvoeding moeten we leren van de wijsheid van ons lichaam. Jack Painter is een pionier in de ontwikkeling van lichaamswerk, en zijn boek is een prachtige kaart.” Robert Hall, M.D., Lomi School, Mill Valley, Californië.
Painter, Jack, Technical Manual of Deep Wholistic Bodywork: Postural Integration. Bodymind Books (vertaald in diverse talen)

de website van de trainers in Postural Integration is: www.icpit.info

Boeken omtrent het gedachtengoed van Wilhelm Reich, Reichiaanse en Neo-Reichiaanse therapie
Raadpleeg ook het Wilhelm Reich Archief van het IBI

RManintheTrapBaker, Elsworth F., Man in the Trap: The Causes of Blocked Sexual Energy. Macmillan, New York, 1967. Herdrukt: The American College of Orgonomy; ISBN: 0967967007; (October 15, 2000)
Een discussie over de karakterstructuur in een levendig psychoanalytisch jargon. Of het nuttig is of een giller hangt af van de talen die je beheerst. Dit boek is lang niet te vinden geweest, maar vrij recent weer uitgegeven door de groep van Orgonomen die soms op nogal rigiede wijze het gedachtengoed van Reich en Baker navolgen.

YourBodySpeaksItsMindKeleman, Stanley, Your Body Speaks its Mind. Center Press, Berkeley, 1975

HumanGroundKeleman, Stanley, The Human Ground. Sexuality, Self and Survival, Center Press, Berkeley,1975

LivingYourDyingKeleman, Stanley, Living your Dying, Random House, New York,1974

SomaticRealityKeleman, Stanley, Somatic Reality. Bodily Experience and Emotional Truth, Center Press, Berkeley,1979

kelleyKelley, Charles, R., New Techniques of Vision Improvement. Interscience Research Institute. 1971.

Een unieke synthese van gezichtstraining volgens de technieken van William H. Bates en methodes van diepe emotionele ontspanning die hun origine vinden in het werk van Wilhelm Reich.
Dit boekje (63 pp.) is niet meer in druk, maar kan eventueel wel via Abebooks.com. of andere online tweedehandsboekenwinkels opgespoord worden.

LowenLichaamstaalHandboekbioLowen Alexander, Bio-energetica.
De meest volledige op zichzelf staande verheldering van Lowens systeem van karakterstructuren in de ontwikkeling, aangetoond in de fysieke structuur.

Lowen Alexander, The physical Dynamics of Character Structure. Dit boek is in het Nederlands vertaald als: Handboek Bio-Energetica
De jongere Lowen. Lowen heeft zeer veel en zeer regelmatig geschreven en had daarmee nogal wat invloed op zijn vakgebied. Hij schiep samen met John Pierrakos een vernieuwde therapeutische benadering in navolging van Reich. Hij is een van de voornaamste theoretici na Reich. Aanbevolen literatuur als je meer wil weten over de toegevoegde waarde van lichaamswerk aan psychoanalytische therapie. De bibliografie van Reich hebben we hier verzameld.

Lowen Alexander, Bio-energetische Oefeningen.
Zoals de titel aangeeft: een verzameling van de meest gebruikte bio-energetische oefeningen om energie te bewegen en te herverdelen. Ze zijn nuttig voor veel ‘energieblokkades’ in het lichaam.

EnergeticaZielPierrakos, John, Energetica van de Ziel. (Core Energetics) Becht, 1996.
Het basiswerk van één van mijn leermeesters. Hoe meer je het leest, hoe meer je doordrongen raakt van de diepe waarheid die schuilgaat in de woorden van deze leerling en collega van Wilhelm Reich. Dr. Pierrakos is samen met Dr. Alexander Lowen tevens een van de grondleggers van Bio-Energetische Analyse.

RCharacterAnalyse1933Reich, Wilhelm, Character Analysis. (3e uitgebreide editie). Farrar, Straus and Giroux, New York 1967.
Introduceert het toen revolutionaire denkbeeld dat het lichaam het karakter weerspiegelt en dat het lichaam daarom in de psychotherapie moet worden meegenomen. Een klassiek werk, nog steeds interessant om te lezen. Raadpleeg ook het Reich Archief van het IBI.

RTheFunctionoftheOrgasmReich, Wilhelm, The Function of the Orgasm: Sex-Economic Problems of Biological Energy. Bantam Books, New York 1967.
Nog een klassiek werk dat indertijd flink wat stof deed opwaaien. De reflexmatige aard van het orgasme. Orgastische herverdeling van energie als de ‘energiehuishouding’ van het lichaam.

RFuryonEarthSharaf, Myron, Fury on Earth. A biography of Wilhelm Reich. St. Martin’s Press/Marek, New York, 1983.
De definitieve biografie van Reich. Myron Sharaf beschrijft Reich als diepmenselijk: complex, contradictorisch, genereus, liefdevol en vol van buitengewone en soms bizarre ideeën. Sharaf maakte Reich zelf een tiental jaar mee als student, patiënt, en cowerker.
Ik heb Myron Sharaf een paar keer ontmoet en ik heb dankzij zijn levendige verhalen en vertolkingen van Reich veel meer begrepen van één van de grootste geniën uit de 20e Eeuw.

RInstaatvanOrgasmeYserbyt Roosje en Georges Lambrechts, In staat van orgasme. VUBPress, 1998
Ontstaan uit de licentiaatsverhandeling Familiale en Seksuologische wetenschappen van Roosje Yserbyt. In het Nederlandse taalgebied het boek om te lezen als introductie tot het werk van Reich.

Andere aanbevolen boeken omtrent lichaamspsychotherapie (bodypsychotherapy)

Susan APOSYAN, Body-Mind Psychotherapy. Principles, Techniques, and Practical Applications. Norton & Company, New York, London, 2004.ISBN 0-393-70441-6.

Brown Malcolm, The Healing Touch. Mendocino, CA: LifeRhythm Press. 1990.
Psycholoog Malcolm Brown heeft Organismic Body Psychotherapy ontwikkeld. Hij heeft de inzichten van o.a. Kurt Goldstein, de neuroloog en Gestalttherapeut die voor het eerst de idee van organismisch functioneren heeft geïntroduceerd. Natuurlijke, instinctuele responsen die in het organisme ontstaan, resulteren uit de holistische interactie tussen de mind, het lichaam, en de ziel, en worden organismisch genoemd. Kurt Goldstein zelf schreef “The Organism”, waarin hij schrijft over het holistisch functioneren van het zenuwstelsel en waarin hij het reductionistische hedendaagse denken uitdaagt.

Joseph CASSIUS, Ph.D. and contributors, Horizons in Bioenergetics. New dimensions in Mind/Body Psychotherapy. Promethean Publications, Memphis Tennessee, 1980.

CongerJohn P. Conger, The Body in Recovery. Somatic Psychotherapy and the Self. Berkeley, Ca., Frog Ltd., 1994.
Heldere voorstelling van Reichiaanse en bio-energetische concepten en technieken. Integreert dit alles met Psychoanalytische en Jungiaanse theorie.

BodyProcessKepner, James, I, Body Process, Working with the body in Psychotherapy. A Gestalt Institute of Cleveland Publication, 1993, 1987.

MovingPsychotherapyPesso, Albert and John Crandell (Eds.), Moving Psychotherapy. Theory and Application of Pesso System/Psychomotor Therapy. Brookline Books, 1991
Albert Pesso heeft twee andere boeken geschreven over de door hem en zijn vrouw Diane Boyden Pesso gecreëerde methode van Psychomotorische Therapie: Movement in Psychotherapy en Experience in Action. Pesso en zijn vrouw zijn van origine danstherapeuten, die op eigenzinnige wijze tot een knap systeem van psychotherapie zijn gekomen. Ik heb veel van hun inzichten dankbaar toegepast tijdens mijn carrière in de Psychiatrie en erna
De theorievorming is zeer degelijk, en ik heb persoonlijk en met plezier de therapeutische vaardigheden van Pesso mogen ervaren.

PetzoldPetzold Hilarion, Psychotherapie und Körperdynamik. Verfahren psycho-physischer Bewegungs- und Körpertherapie. Junfermann, Paderborn. 1979.
Petzold is een inspirator en theoretische toeverlaat voor me geweest sinds het begin van mijn carrière in het begin van de jaren ’80. Je moet er wel duits voor kunnen lezen.

BodyinPsychotherapySmith, Edward W.L., The Body in Psychotherapy. Mc Farland, Jefferson, 1985.

PennyBernsteinPenny Lewis Bernstein & David L. Singer (Eds), The Choreography of Object Relations. Advances in Dance-Movement Therapy. vol. 1. Antioch, New Hampshire, 1982
Dankzij mijn gewaardeerde collega, dans- en bewegingstherapeute Mirjam Vervaeke (K.U.L.) ben ik geïntroduceerd geworden in het werk van Penny Lewis Bernstein die tevens auteur is van Theory and Methods in Dance Movement Therapy. Ik wil haar werk in deze lijst onder de aandacht brengen, omwille van de stijlvolle manier waarmee via dans de persoonlijkheid kan beïnvloed worden.

Aanbevolen boeken omtrent karakteranalyse en bodyreading.
DychtwaldDychtwald Ken, Bodymind Integreert ideeën van Ida Rolf, Moshe Feldenkrais, Fritz Perls, Wilhelm Reich en andere pioniers. Hij beschrijft hoe John Pierrakos een body reading doet. Legt spierspanning uit en hoe lichaam en de mind verbonden zijn. Een klassieker en een aanrader.

CharacterStylesJohnson Stephen, M. Character Styles. Norton & Co, New York,1994
Stephen Johnson, Ph.D. heeft een uitvoerige verzameling omtrent karakterdefensies bij elkaar geschreven. Hij integreert zowel de visies van Object-Relatie Theorie (Mahler, Kohut, Kernberg, Winnicott, Masterson, e.a.) als die van Karakteranalytische Theorie (W. Reich, A. Lowen, S. Keleman, J. Pierrakos, Hilton, e.a.), en voegt er de nodige inzichten uit o.a. Gestaltherapie, NLP, Cognitieve en Gedragstherapie, aan toe. Hij is er terecht van overtuigd dat werkelijke transformatie van de persoon en zijn karakter slechts kan gebeuren als zowel lichamelijke, emotionele als cognitieve factoren simultaan worden aangesproken. Ik heb Stephen ontmoet tijdens het congres voor Bodypsychotherapy in Ischia (Italië, 2002).

SymbioticCharacterJohnson Stephen, M., The Symbiotic Character. Norton & Co, New York, 1991

HumanizingNarcJohnson Stephen, M., Humanizing the Narcissistic Style. Norton & Co, New York, 1987

CharacterologicalTransfJohnson Stephen, M., Characterological Transformation: The Hard Work Miracle.Norton & Co, New York, 1985

EmotionalAnatomyKeleman, Stanley, Emotional Anatomy. Center Press, 1985.
Keleman heb ik voor het eerst ontmoet in 1994. Hij is een eigenzinnig poëet onder de lichaamsgerichte psychotherapeuten. In Emotional Anatomy, borduurt hij verder op een thema dat hem nauw aan het hart ligt, nl. de relatie tussen het lichaam en de emotionele, psychologische, seksuele, en imaginatieve aspecten van de menselijke ervaring. Emotional Anatomy relateert gevoelens en emoties aan fysieke vorm.

Kurtz, Ron, en Prestera, Hector. Wat het lichaam onthult (The Body Reveals)
De beste inleiding die er is tot het verstaan van de structurele taal van het lichaam. Veel illustraties en tekeningen die ervaring in het lichaam laten zien.

JeLichaamalsSpiegelRank Ansgar & Dietlinde, Je Lichaam als Spiegel. Bio-Energetica en Karakteranalyse. Servire 1994.
Karakterologie op een heldere en begrijpelijke manier beschreven. Tal van schetsen van lichaamshoudingen en gelaatsuitdrukkingen maken het geheel heel aanschouwelijk.

Aanbevolen boeken omtrent lichamelijke overdracht en tegenoverdracht.

LiefdeInWonderlandBoswijk-Hummel, Riekje, Liefde in Wonderland. Overdracht en tegenoverdracht in de hulprelatie. De Toorts, Haarlem, 1997.

TherapistsatRiskHEDGES, L. E., HILTON, R. & V. HILTON, & O. BRANDT CAUDILL, Jr., Therapists at Risk. Perils of the Intimacy of the Therapeutic Relationship. Jason Aronson, New Jersey, 1997. ISBN 1-56821-827-3.

KELEMAN, Stanley, Bonding, A somatic-emotional approach to Transference, 1986, Center Press, Berkeley

Aanbevolen boeken omtrent therapeutische methoden die ook van belang zijn voor lichaamsgerichte therapie

EricksonIIIEricksonIVEricksonIIErickson, Milton H., The Collected Papers of Milton H. Erickson on Hypnosis, delen I-IV. Ernest Rossi, red. Irvingon Publishers, New York 1980.
Erickson in al zijn facetten.

Erickson, Milton, H. en Rossi, Ernest L., Experiencing Hypnosis: Therapeutic Approaches to Altered States. Irvington Publishers, New York 1981.
Zoals met alles waar Erickson schrijver of medeschrijver van is, is ook hier de beste benadering: eerst lezen en alle ‘overbodige’ informatie op een rijtje proberen te zetten tot het je duizelt, dan nog eens lezen zonder je in te spannen. Is het belangrijker om te weten – of om te weten dat je het weet? De oudere Erickson vertelt nooit alleen wat hij lijkt te vertellen. Loop hem niet steeds voor de voeten, maar laat je door hem onderrichten.

FocussingGendlin, Eugene T., Focussing.
Een heel boek gewijd aan het opmerken van proprioceptieve effecten van communicatie van ‘lichaam’ met ‘geest’ en vice versa.

GrofGrof, Stanislav, Realms of the Human Unconscious, Observations from LSD Research, Viking Press, 1975.
Vooral de beschrijving van COEX-systemen (Constellaties van Gecondenseerde Ervaring) en Perinatale Matrices (Geboortefasen van het geboortetrauma werden de basis voor een radicale nieuwe psychologie, een gebaseerd op de zich uitbreidende kaart van het menselijke onbewuste.
Ik heb met Stan Grof gewerkt in Californië in het begin van de jaren ’90. Hij heeft me geïnitieerd in een techniek die hij Holotropisch Ademen noemt, en waarover hij nog tal van andere boeken geschreven heeft. Voor mij blijft zijn eerste boek echter de mijlpaal.
Mijn goede vrienden Richard Yensen, Ph.D. en Donna Dryer M.D., die met hem onderzoek naar L.S.D. verricht hebben, combineren Postural Integration met deze vorm van ademen alsook met Visueel geprojecteerde transpersoonlijke beelden. Voor meer info over hen klik hier en/of hier.

Heckler, Richard Strozzi, The Anatomy of Change: East/West Approaches to Body/Mind Therapy. Shambala, Boulder, Coilorado, 1984. Recenter: North Atlantic Books, 1993. ISBN: 1556431473
Heckler geeft les aan de Lomi School en is hoofd van een aikido dojo. Hij geeft ons inzicht in de kracht van lichaamswerk om voorbij het overbenadrukte cognitieve leren te reiken.

AnatomyOfChangeHubble, M.A., Duncan, B. L. & Miller, S.D. The Heart & Soul of Change. What works in Therapy. American Psychological Association, Washington. 1999. Thirteenth printing 2008.
The Heart and Soul of Change provocatively interprets in a scholarly yet accessible manner the empirical foundation of how people change. Clinicians will especially appreciate the wealth of practical suggestions for using the common factors to improve their daily practice.

Lambrechts, Georges, Het Eigen Gezicht van de Gestalttherapie. IVC Kortrijk, 1994. ISBN 90-801717-1-9
Een wegwijzer en blikopener voor alle ervaringsgerichte psychotherapeuten.

LambrechtstoenstraksLambrechts, Georges, De gestalttherapie tussen toen en straks. Epo. ISBN: 90_6445_320_9 – pb (15 x 22,5 cm) – ca. 550p.
De heruitgave van dit standaardwerk voor de gestalttherapie is een volledig herwerkte editie geworden. Het boek is ingekort, aangevuld en gecorrigeerd. Het sluit nog meer aan bij de accentverschuivingen die er de afgelopen decennia zijn geweest in de psychotherapie en dus ook in de gestalttherapie en vormt daardoor een up to date en meer overzichtelijk boek voor de studie en het gebruik van de gestalttherapie. De wisselwerking tussen persoon en omgeving wordt consequent als uitgangspunt genomen om ontwikkelingsprocessen en therapeutische processen te onderzoeken. De auteur behandelt pathologie, procesdiagnose en eindigt met de therapeutische relatie als synthese van het gestaltproces.

Perls, Fritz, Gestalt Therapie. Verbatim. Servire, 1994.
Woordelijke verslagen van de talloze therapiesessies die Perls gehouden heeft.

ModesTherActionStark, Martha, Modes of Therapeutic Action, Enhancement of Knowledge, Provision of Experience, and Engagement in Relationship.Aronson, Northvale, 1999.
Martha Stark brengt de drie fundamentele hedendaagse theorieën samen over hoe therapie werkt (Kennisoverdracht, Ervaringen Opdoen, de Relatie Aangaan). Haar geïntegreerd beeld is gesofistikeerd, en praktisch tegelijk. Ze illustreert de voornaamste psychoanalytisch theoretische paradigma’s (klassiek, zelf-psychologie, object-relaties, interpersoonlijk.). Therapeuten van elk niveau van ervaring kunnen hieruit profijt halen.

Aanbevolen boeken omtrent bewustworden door beweging, bewegingspedagogieën

Alexander, M., The Resurrection of the Body, Delta

Alexander Gerda, Eutonie
Dit is een introductie tot het uitvoerige werk dat Alexander in de afgelopen 55 jaar heeft verricht. Haar werk is niet alleen een geneeswijze en behandelwijze, maar tevens een westerse meditatie over zijn in het gehele lichaam. De klemtoon ligt op de proprioceptieve waarneming van lichaamsruimten, beweging en energie (met behulp van intentie en concentratie van aandacht), ontwikkeling van contact en aanwezigheid, bewuste aanpassing van fysieke veerkracht.

BarlowBarlow, W., The Alexander Technique, Inner Traditions International, 1990.ISBN-0892813857

AwarenessMovementFeldenkrais, Moshe, Bewustworden door bewegen. Voor meer boeken over Feldenkrais zie www.feldenkrais-resources.com/products.htm
Waarschijnlijk het beste boek dat je kan lezen over Feldenkrais. Naast veel uitleg vind je hier tien “Feldenkrais lessen”. Oefeningen (zoals ik het woord gebruik) om te leren hoe je je lichaam laat praten met je lichaam en hoe je lichaam zichzelf kan heropvoeden.

Aanbevolen Atlassen der Menselijke Anatomie, Fysiologie en Pathologie voor lichaamswerkers

Iedereen die geïnteresseerd is in het menselijk lichaam zou een atlas van de menselijke anatomie moeten hebben. Een atlas laat niet zien hoe het lichaam werkt, maar toont afbeeldingen. Er zijn verschillende belangrijke atlassen te verkrijgen in de gespecialiseerde boekhandels. Sobotta, Netter, en Clemente zijn waarschijnlijk de beste van deze belangrijke atlassen. Voor mij is het voornaamste gebruik van deze boeken bestemd om er naar te kijken en verwonderd te zijn. De illustraties in goede atlassen zijn zeer gedetailleerd. Je kan er online bestellen bij Proxis ofAmazon.com, Alibris of Powells. (Hou er rekening mee dat bepaalde boeken die van buiten de EU zone komen kunnen onderworpen zijn aan BTW, invoerrechten en afleveringskosten). Je kan misschien ook je geluk proberen in tweedehandsboekenwinkels of op eBay.

Ik heb een aparte pagina met meer details omtrent Atlassen der Menselijke Anatomie.

TrailguidebodyBiel, Andrew, Trail Guide to the Body, How to locate, muscles, bones and more. Books of Discovery, Third Edition 2005.
Een praktisch ontworpen boek, waarmee je “levende anatomie” kan studeren, d.w.z. lichaamsstructuren palperen en benoemen.

ACWThompsonFrCalais-Germain, Blandine, Anatomy of Movement 1993 Eastland Press 289 pages ($28.50 paperback) ISBN 0-939616-17-3 In het frans: Anatomie pour le mouvement. Tome 1 introduction à l’analyse des techniques corporelles. Tome 2: bases d’exercices. Editions DésIris ISBN 2-907653-01-6 en, 2-907653-06-7 Een heel speciaal boek dat uitlegt wat iedere spier doet. Hier wat informatie van de flap: Anatomy of Movement is a dynamic, integrated approach to the sudy of the physical structures of the musculoskeletal system and their relationship to the movements of the human body. In clear and concise text illustrated with more than a thousand graphic drawings, the author takes the reader on a lively tour of the muscles, bones, ligaments and joints of the arms, legs and trunk. The focus throughout the book is on anatomy not for its own sake but in its functional relationship to the actual movements of the body in dance, exercise and other physical disciplines.” Ik beveel dit boek aan voor studenten lichaamswerk.

MassageAnatomyClay, James, H. & David M. Pounds, Basic Clinical Massage Therapy: Integrating Anatomy and Treatment. Lippinicott Williams & Wilkins, Philadelphia, Baltimore, New York, London, 2003. ISBN- 0-683-30653-7 Dit is het soort boek waar ik al lang naar op zoek was, dat nog niet bestond, en dus vanaf nu een must is voor iedere lichaamswerker. Het boek bevat fantastische afbeeldingen van interne structuren, getekend bovenop foto’s van levende modellen. Daarnaast worden diverse massage en manipulatietechnieken afgebeeld bovenop deze tekeningen en foto’s. Dit brengt een zeer realistisch ruimtelijk beeld van waar je precies werkt in de anatomische structuren. Ik ben nooit eerder zo’n boek tegengekomen. Het heeft een 450-tal afbeeldingen en toont elke spier in relatie tot de handen van de therapeut. Het is geen goedkoop boek, zoals te verwachten, maar meer dan zijn geld waard. Warm aanbevolen!!!

Greene, Elliot, & Barbara Goodrich-Dunn, The Psychology of the Body. Lippincott Williams & Wilkins. 2003 ISBN: 0781737826
Dit boek is ontworpen om massagetherapeuten en lichaamswerkers te voorzien van een beter inzicht in de psychologische thema’s die kunnen optreden als gevolg van het gebruik van aanraking in hun therapiesessies. Het boek beschrijft de verbinding tussen lichaam en geest, hoe aanraking deze connectie beïnvloedt, de emotionele reactie en het loslaten van de cliënt, alsook hoe om te gaan met de cliënt op een gepaste manier. Het doel van het boek is het bereik van de praktijk in dit gebied voor massagetherapeuten en lichaamswerkers duidelijk te definiëren.
Ik vind het een nuttig boek omwille van duidelijke manier waarop een onderscheid wordt gemaakt tussen lichaamspsychotherapeutisch werk (meer het doorwerken van de emotionele processen) en lichaamswerk en massage an sich (het leren omgaan met emotionele processen).

JuhanJuhan, Deanne , Job’s Body – A Handbook for Bodywork 1st editon – 1987 Station Hill Press 365 pages ISBN 0-88268-134-6 Expanded edtion – 1998 Barrytown Ltd. 448 pages ISBN 1581770227 Dit boek is interessant voor iedereen met een lijf en interesse in lichaamswerk. Hoewel het bedoeld lijkt te zijn als het beter leesbare boek, is het geen licht leesvoer. Commentaren van enkele reviews: “A masterful synthesis, copiously illustrated, of body therapies and anatomical-physiological functions” – East West Magazine “A broad presentation of the rationale of bodywork, including the relevant physiological, anatomical, and neuropsychological information one should know if one practices any form of bodywork.” Publishers Weekly “Juhan blends a novelist’s sensitiviy for language and an academic’s respect for accuracy with a bodyworker’s respect for the living, sentient flesh.” Yoga Journal

AnatomyTrainsMyers W. Thomas, Anatomy Trains, Myofascial Meridians for Manual and Movement Therapists. Churchill Livingstone. Elsevier science. 2002.
Understanding the role of fascia in healthy movement and postural distortion is of vital importance to bodyworkers and movement therapists. Myers explains how patterns of strain communicate through the myofascial ‘webbing’, contributing to postural compensation and movement stability.

OschmanOschman, James, L. Energy Medicine. The Scientific Basis. Churchill Livingstone. 2000.
Oschman, een gerenomeerd celbioloog, brengt in Energy Medicine een hele reeks wetenschappelijke gegevens uit diverse en uiteenlopende disciplines samen. Al te lang werd veel van het ‘Energetische’ arsenaal van de lichaamstherapeut dat moeilijk in de gangbare wetenschappelijke taal kon uitgedrukt of begrepen worden als onwetenschappelijke prietpraat afgedaan. Oschman brengt een boeiende discussie op gang tussen conventionele en niet-conventionele benaderingen tot gezondheid. Deze bijdrage is een eerste serieuze stap in de richting van een beter begrip van menselijke energetische systemen.

EnergyMedicineOschman, James, Energy Medicine in Therapeutics and Human Performance,Churchill Livingstone.
Het vervolgboek van James Oschman, waarin hij uiteenlopende energetische therapiën in het licht houdt van de door hem samengebrachte wetenschappelijke inzichten omtrent energiegeneeskunde.

HumanBodyBookParker, Steve. The Human Body Book. DK, 2007
ISBN-13: 9780756628659
Menselijke anatomie en functie in al zijn systemen. 3-D beelden.

 pertPert, Candance B., Molecules of Emotion. The Science behind mind-body medicine. Touchstone. New York,1999. Beschrijft hoe de chemische binnenkant van onze lichamen een dynamisch netwerk vormt, dat lichaam en geest verbindt. Candance Pert is een Research Professor in het Departement van Physiology and Biophysics van het Georgetown University Medical Center in Washingon.

Schultz, Louis & Rosemary Feitis, The Endless Web 1996 North Atlantic Books 126 pages Ondertitel “Fascial Anatomy and Physical Reality”, dit is een boek over het myofasciale weefsel van het menselijk lichaam. Een beetje teleurstellend omwille van de vervelende herhaling van steeds dezelfde afbeeldingen, echter elk boek dat over het fasciale netwerk geschreven wordt is welkom en moedigt hopelijk anderen aan om dit onderschatte systeem verder te doorgronden.

SchwindFascialSchwind Peter, Fascial and Membrane Technique. A manual for comprehensive treatment of the connective tissue system. Churchill Livingston, 2008.
Ik beveel dit boek aan voor de anatomische kant en voor sommige interessante technieken. Ben je geïnteresseerd in het werken met de persoonlijkheid in de therapeutische relatie via deze technieken dan heb je een ander boek nodig. De auteur stelt letterlijk dat in zijn benadering “the hands of the therapist are very close to the organism while the therapist’s self is distant from the personality of the patiënt.” Dit staat diametraal op de relationele insteek en focus op de persoonlijkheid van de mens van Postural Integration. In Postural Integration kunnen veel van de in dit boek beschreven technieken gebruikt worden, maar dan wel met het zelf van de therapeut in het spel en dat van de cliënt eveneens expliciet aanwezig en in interactie. In Postural Integration is het juist de bedoeling met het zelf en de persoonlijkheid te werken. Dat is voor veel gezondheidsklachten wat mij betreft de enige manier om diepgaande verandering te bewerkstelligen. Dit kan niet gebeuren door het fysieke van het emotionele en mentale te splitsen zoals ook in dit boek (zoals in de meerderheid van de lichamelijke behandelingstechnieken die je in boeken beschreven vindt). De auteur spreekt zich uit over hoe zijn benadering overeenkomt met psychoanalytische werkingsprincipes: “Only in this manner, to some extent, corresponds to Sigmund Freud’s working principles. In the context of this setting, the therapist will hardly be influenced by the patient’s own moods and feelings.” Ik geloof dat dit om te beginnen een verkeerde interpretatie is van Freud’s – laat staan van moderne psychoanalytische – werkingsprincipes. Een therapeut die daarenboven niet beïnvloed wordt door de stemmingen en gevoelens van een cliënt is voor mij een utopie en hij stelt zich enigszins koud op als hij dat toch probeert na te streven. Er bestaan voor alle duidelijkheid adequate manieren om verantwoord om te gaan met de “invloed” van stemmingen en gevoelens van cliënten, zonder daarom zijn “centrum” of “objectiviteit” te verliezen en om ze zelfs ten dienste van de therapie van de “ganse mens” in te zetten.

Thompson, C.W. Manual of Structural Kinesiology, Moseley.

MabelToddTodd, Mabel E. The Thinking Body, Dance Horizons Book, New Jersey ISBN. 87127-014-5
Oorspronkelijk gepubliceerd in 1937, is dit een klassieker in de studie van de menselijke fysiologie, en het effect van psychologische en mentale processen op menselijke beweging. Todd was haar tijd ver vooruit in het zien van de relatie tussen gedachte en beweging.
Todd: “It is profoundly true that we are as much affected in our thinking by our bodily attitudes as our bodily attitudes are affected in the reflection of our mental and bodily states.”

RuthWernerWerner Ruth, A Massage therapist’s guide to pathology
Lippinicott, Williams & Wilkins.489 pages. ISBN: 0-683-30210-8
Ruth Werner en Ben Benjamin beschrijven een variëteit van ziektebeelden en voegen er aan toe hoe massage (en lichaamswerk in het algemeen) het helingsproces kunnen verbeteren of niet. Geeft ook wat basis fysiologische inzichten mee.
Aanbevolen boeken omtrent massage, dieptemassage en Rolfing.

Benjamin, Benjamin E., Are You Tense? The Benjamin System of Muscular Therapy. Pantheon, New York 1978.
Een methode van dieptemassage en spiertherapie, zoals de titel al zegt. Als je belangstelling hebt, bestudeer dan vier of vijf verschillende methoden en ontwerp er dan een die bij je past. Er staat een ‘spierspanningstest’ in om jezelf te kunnen controleren.

DowningDowning, George, Massage voor iedereen. Bert Bakker. 1977
Inleiding tot de Esalen-massage door een van de bedenkers ervan.

Gunther, Bernard, Sense Relaxation: Below Your Mind. Collier Books, New York 1968.
Een klassieke inleiding tot verlevendiging van en door het lichaam. Oefeningen en aanwijzingen voor aanraking.

hellerHeller, Joseph & William Henkin, Bodywise 1986 Wingbow Press 260 pagina’s Joseph Heller was de eerste voorzitter van het Rolf Instituut in 1975. Hij verliet deze positie en ontwikkelde in 1978 Hellerwork. Hij was van mening dat Rolfing geen pijn zou mogen doen. Dit boek is een inleiding tot de theorieën van Hellerwork en staat vol interessante informatie omtrent het menselijk lichaam.

Johnson, D., The Protean Body, Harper Colophon. Een inleidende tekst over Rolfing.

Anne Kent Rush, Ruggesteun, Bert Bakker, Amsterdam, 1980. Een interessant boek over ruggen: Anatomie, Pijn en hoe die te voorkomen, Massage, Acupunctuur, Bottenkrakers, Fysiotherapie, Oefeningen en nog veel meer…

Manheim Carol J, The Myofascial Manual. Second Edition. Myofasciale stretching. Zachter werk voor de myofascia. Nuttig voor het werken met zachte energie of integratie tijdens Postural Integration.

Rolf, Ida, Rolfing ondertitel “Reestablishing the Natural Alignnment and Structural Integration of the Human Body for Vitality and Well-Being”, 1989.Healing Arts Press/Inner Traditions. 304 pagina’s. ISBN 0892813350 Oorspronkelijke uitgave in 1977 was getiteld Rolfing – The Integration of Human Structures. ISBN 0064650960 (behalve de naamsverandering gaat het om hetzelfde boek) Een klassieker over Rolfing door de grondlegger ervan. Legt het concept van diepe spierspanning uit en de rol van de fascia in het vasthouden van die spanning. Rolfing is een vorm van diep-weefsel-lichaamswerk. Dit boek bevat zo’n 400 anatomische tekeningen en meer dan 500 foto’s van mensen die “gerolfd” werden.

Simon'sSimons, David G., Janet G. Travell MD, Lois S. Simons MD, Travell & Simon’s Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual 2nd edition 1998 Lippincott, Williams & Wilkins 2vols ($189.00 hardback) Dit is een zeer duur boek, dat niet iedereen zich zal kunnen veroorloven. Dit is de bijbel van trigger punt therapie. Travell was de privéarts van de presidenten Kennedy en Johnson. Ze schreef een autobiografie, Office Hours: Day and Night, die ik op een dag nog wel eens wil lezen.

Trager, Milton, Trager Mentastics      www.trager.com 1987 Station Hill Press 174 pages ISBN 088268048X`

VanHowtenVanHowten, Donald, Ayurveda & Life Impressions Bodywork. Seeking our Healing Memories1997, Lotus Press, Wisconsins. ISBN: 0914955241.

Een interessant boek met verrijkende inzichten van een collega Postural Integration Trainer in New Mexico (USA) . Diep bindweefselwerk (Van spreekt van membranen) tegen de achtergrond van de Ayurveda filosofie.

Aanbevolen boeken omtrent acupunctuur en acupressuur.

Connelly, D. Traditional Acupuncture, Center for Trad. Acupuncure. Een veel geciteerd basisboek over Acupunctuur en de filosofie van de vijf elementen.

AcupressureTeeguardenIona Marsaa Teeguarden, A Complete Guide to Acupressure (Revised). Japan Publications, Inc. Tokyo. 1996, 2002 (Rev.). ISBN. 4-8170-9007.

Yu-Lin Lian, Chun-Yan Chen, Michael Hammes, Bernard C. Kolster, Seirin foto-atlas voor acupunctuur. Transviet, Veenendaal. 2000 (Vertaald uit het duits: Seirin-Bildatlas der Akupunktur).350 paginas. ISBN. 3-8290-2998-5
Modern handboek dat alle acupunctuurpunten van de meridianen, de extra-meridianen Du Mai en Ren Mai en de belangrijkste extra-punten systematisch en overzichtelijk weergeeft. 409 punten in totaal worden door telkens drie afbeeldingen toegelicht: grafische voorstelling die topografisch-anatomische ligging weergeeft, meridiaanoverzicht, foto met geplaatste naald.

Aanbevolen boeken omtrent “Nieuwe Tijdsdenken”. Hier ook referenties over “Padwerk”

Eva Pierrakos,
EvaPierrakos1Pad-werk.Werken aan Jezelf of juist niet? Ankh-Hermes, Deventer,1987.
EvaPierrakos2Voortgaan op je pad. Van Overleven naar Leven. Ankh-Hermes, Deventer, 1991.
EvaPierrakos3Liefde nader bekeken. Padwerk en relaties. Ankh-Hermes, Deventer, 1993. Eva Pierrakos was de vrouw van John Pierrakos en heeft 235 lezingen op haar aktief, die gebundeld zijn in een paar boeken. Met ‘Het Pad’ wordt een persoonlijke, psychologische weg bedoeld, maar ook een weg waarbij men zich gesteund en geïnspireerd weet door boven het persoonlijke uitgaande krachten.

capraCapra, Fritjov, The Tao of Physics (2e editie) Shambala, Boulder, Colorado 1983.
Geeft het verband tussen oosterse en westerse ideeën van werkelijkheid in het licht van de quantumfysica. De verdienste van Capra is dat hij Wetenschap populariseert. Het verwijt dat hem kan worden gegeven is dat hij nauwelijks zelf doorgedreven en gecontroleerd onderzoek verrichtte.

Aanbevolen boeken in verband met een lichaamsgerichte therapie bij trauma.

HealingTasksKepner, James, Healing Tasks. Psychotherapy with Adult Survivors of Childhood Abuse. 1995. Jossey-Bass. San Francisco.
Model en Behandeloriëntatie vanuit Lichaamsgerichte Gestalttherapie gebaseerd op ontwikkelingsstadia i.v.m. healing en met nadruk op specifieke taken in elk van deze stadia.

LevineLevine, Peter, Waking the Tiger Ondertitel: Healing Trauma: The Innate Capacity to Transform Overwhelming Experiences 1997 North Atlantic Books ISBN 155643233X
Een zeer goed boek van een in origine Reichiaans therapeut over de heling van trauma. Een aanrader. Ik vraag me soms af tijdens mijn sessies hoe de tijger weer te slapen te leggen…

OgdenTraumaBodyMinton, Kekuni, Ogden, Pat, Pain, Clare, Trauma and the Body: A Sensorimotor Approach to Psychotherapy (TC)

Aanbevolen boeken voor vrouwen die meer willen kennen van hun lichamelijke zijn en innerlijke wijsheid.
Northrup, Christiane, Women’s Bodies, Women’s Wisdom Ondertitel: Creating Physical and Emotional Health and Healing 1998 Bantam Doubleday Dell 906 pages (2nd edition) De auteur is een gynecologe die meerdere boeken gepubliceerd heeft over vrouwen en gezondheid. Hier een uitspraak zoals die te vinden is op Amazon: “Quite possibly every female over the age of 12 will find this huge book enlightening, pain saving, and perhaps even lifesaving.”

Anne Kent Rush, Lichaamswerk, Het Groeiboek voor Vrouwen. Bert Bakker, Amsterdam, 1978.
Klassiek boek dat onderwerpen als lichamelijke bewustwording, Zelfbeeld, zelfonderzoek, massage, seksualiteit, meditatie, e.a. behandeld. Ook mannen kunnen hier natuurlijk veel van leren.

pinkolaEstesClarissa Pinkola Estès, Women Who Run With the Wolves. Ballantine Books, New York, 1992. Bestseller. Krachtig materiaal.
Aanbevolen boeken omtrent Pelvic-Heart Integration (seksualiteit in verbinding met hart)

SamenspelRosenberg, Jack Lee, Total Orgasm. Random House, New York, 1973. Vertaald als Samenspel. Uitgeverij Luitingh. Laren. 1981.
Opvallende titel. Een bewonderenswaardige inleiding tot bio-energetische oefeningen die energiestroming en lading beïnvloeden, met name om seksueel plezier te verhogen. Rosenberg bespreekt vereniging als samenvloeien en schrijft een hoofdstuk over spiritualiteit en orgasme. Hij behandelt niet hoe je energiedoorstroming direct kunt beïnvloeden, hoewel de oefeningen natuurlijk alle zijn opgezet om lading, stroming en overgave te beïnvloeden.

OutInTheOpenSchultz, Louis, Out in the Open -The Complete Male Pelvis 1999 North Atlantic Books 155 paginas Geschreven door een Rolfer, gespecialiseerd in het werken met het bekken.

Mannen en hun lijf

Keen, Sam, Vuur in ’t lijf. Over mannen, Uitgeverij M & P, Weert

DeWildemanBly, Robert, De Wildeman. Een boek over mannen, Kritak, De Haan, 1990.

GodeninelkeManShinoda Bolen, Jean, Goden in elke man. Een nieuwe psychologie van de man. Lemniscaat, Rotterdam, 1989

Corneau, Guy, Afwezige vaders, verloren zonen. Servire, 1992

TOP